Çağımızın Sorunu “DEMANS”

Demans Nedir?

Demans kısaca, beyin fonksiyonlarının yavaş ya da hızlı bir şekilde kaybolmasıdır. Demans süreci boyunca öncelikle unutkanlık dikkati çekse de karar verme, davranış, dili kullanma yeteneği ve bellek kapasitesi etkilenir. Demans, çeşitli koşullar nedeni ile de oluşabilir.

Çoğu durumda 60 yaşından sonra ortaya çıkar ama daha erken yaşlarda da ortaya çıkabilir. Önce hafif bilişsel bozukluk denilen tablo oluşur. Genellikle bu durumu kişinin kendisi fark eder, çevresi durumun farkında değildir. Bu gibi hafif durumlar depresyon, kronik uykusuzluk, vitamin B12 başta olmak üzere vitamin ve mineral eksikliklerinde de görülebilir ve demans’ın ilk evreleri ile karışabilir. Fakat demans denilen durum ilerleyicidir ve mental fonksiyonlar kişiden kişiye farklılıklar göstererek yavaş ya da hızlı kademeli olarak ilerler. Daha çok psikolojik olarak yoğun stres altında yaşamış ve duygusal açıdan hassas insanlarda kişilik değişiklikleri  ön planda görülebilir.

Demans ve Alzheimer Farkı

Halk arasında aynı şey olarak bilinen Demans ve Alzheimer aynı şey midir? Diye soracak olursak;

İkisinin arasındaki ilişki şu şekilde ifade edilebilir; her demans Alzheimer hastalığı değildir ama her Alzheimer hastalığı demanstır. Alzheimer hastalığı dışında demansa neden olan birçok hastalık ve durum vardır. Hızlı ve yoğun gelişen unutkanlık ve mizaç değişiklikleri beyin tümörleri, beyin damar tıkanıklıkları ve sessiz kanamaları ile karışabilir. Bu yüzden unutkanlık, mizaç değişikliği, olaylara ve insanlara karşı tepki göstermeye başlayan kişilerin en kısa zamanda bir doktor bir nöroloji uzmanı tarafından görülüp değerlendirilmesi gerekir. Ayırıcı tanılar ekarte edildikten sonra tedaviye başlanması bazen hayat kurtarıcı çoğu zamanda geri dönüşümsüz zihin yıkımını yavaşlatır olacaktır. Halen alzheimer demans hastalığının hızını yavaşlatmak için kullanılan ilaçlar mevcut olup çok fazla alternatif seçeneği yoktur. Beynin küçük damar hastalığına bağlı oluşan demans tablosunda ise tedavi farklıdır. Teşhis bu yüzden çok önemlidir.

En çok sorulan sorulardan birisi de Alzheimer demansın kaç basamağının olduğudur. Kişiye göre farklılıklar gösterse de genel olarak hafif_orta_ileri düzey olarak derecelendirebiliriz. Ne yazık ki unutkanlığı aşikâr hale gelen kişiler doktora getirilmektedir. Bu da en iyi şartlarda orta düzey demans demektir. Çoğu ise ileri düzeyde ilk defa görülmektedir.

Demans Tedavisi

Demans hastalığı teşhis edildikten ve çeşidi  belirlendikten sonra tedaviye başlanır. Demans hastalığı tedavisi kadar kişinin bakımı da çok önemlidir. Doğru olarak bilgilendirme ve yakınların eğitilmesi şarttır. Orta düzey sonu ve ileri düzey demans profesyonel bir yaklaşım gerektirir. Yemek yiyememe çiğneyememe hatta yutkunamamaya kadar ilerleyebilir. Yatarak rehabilitasyon ve tedavi şarttır.

Hiç bir demans hastası demans nedeni ile kaybedilmez. Araya giren mikrobik hastalıklar, yeme içme sorunları ya da vücut fonksiyonlarının yetersizliği, düşme, kalça kırığı sonucu  emboli vb nedeniyle kişi kaybedilebilir. Sadece demanslı  değil  yakınlarının da profesyonel yardıma ihtiyacı olabilir. Günümüzde ruhsal açıdan gerekli desteğe ihtiyaç kaçınılmaz gibi görünmektedir.

Uzman Doktor Meltem Güler
İstanbul Üsküdar Çamlıca Huzurevi Şubesi Nöroloji Uzmanı